Perspectief uitgelegd

Perspectief is een manier om de drie dimensies weer te geven in een plat vlak dat maar twee dimensies heeft. Sommige objecten, denk aan gebouwen, hebben drie dimensies en dat laten we in een foto zien door gebruik te maken van perspectief.

De belangrijkste manier is lijnenperspectief wat gebaseerd is op het feit dat een zelfde object kleiner lijkt als het veraf staat dan als het dichterbij staat. Daarnaast wordt het perspectief beïnvloed door het standpunt van de fotograaf, de plaats van de sensor tegenover het onderwerp en de brandpuntsafstand van de lens.

-1- Lijnenperspectief

Horizontale lijnen van bijvoorbeeld een gebouw die in werkelijkheid evenwijdig lopen, lijken op een foto naar elkaar toe te lopen. Trek je die lijnen door dan komen ze samen in één punt op de horizon. Deze lijnen trekken het oog binnen in de scène en geven zo een geweldig gevoel van diepte. We noemen het vluchtlijnen. Het punt waarop ze samen komen is het vluchtpunt ook verdwijnpunt genoemd.
We kunnen die lijnen op meerdere manieren in beeld brengen en dat maakt het interessant.

-2- Soorten van perspectief

In de fotografie kennen we drie soorten perspectief: het één-, twee- en driepuntperspectief.

Eénpuntperspectief
Bij een éénpuntsperpectief is er maar één vluchtpunt op de horizon. Sta je vlak voor een gebouw, dan lopen de vluchtlijnen denkbeeldig achter het gebouw. Deze vorm van perspectief wordt vaak gebruikt. Het éénpuntperspectief brengt rust in beeld en is uitermate geschikt om lijnen, pilaren, ramen en details goed te doen uitkomen. Belangrijk is dat je recht en in het midden voor het object staat en dat de sensor parallel met het object. Draai je de camera naar links of rechts en je krijgt een trapezium. Bij heet kantelen van de camera naar boven staan de verticale lijnen schuin. Door ver genoeg naar achter te gaan, wordt dit vermeden.

Tweepuntperspectief
Ga je voor een hoek van je onderwerp -neem een gebouw zodat je twee zijden ziet- staan, dan ontstaat er een vluchtpunt links en en een tweede aan de rechter zijde. De verdwijnpunten van beide lijnen liggen op de horizon. Wanneer de camera niet gekanteld is naar boven of naar beneden blijven de verticale lijnen verticaal.
Bij een tweepuntperspectief heb je nog de keuze tussen wel of geen symmetrie.

Driepuntperspectief
Wordt de camera naar boven of naar beneden gekanteld, dan staan de verticale lijnen niet meer recht en ontstaat er een driepuntperspectief. Hierbij staat geen enkele lijn nog recht en is geen enkel vlak rechthoek of vierkant. Die schuine lijnen brengen een enorme dynamiek in de foto. Dat werkt alleen maar als alles goed en duidelijk bedoeld schuin in beeld is gebracht.
Als dat zo bedoeld is, geeft dat kracht aan je beeld. Is je camera maar een beetje, per toeval, gekanteld dan is dat storend.

-3- Verticalen recht fotograferen

Een tilt-shiftlens is speciaal ontworpen is om perspectiefvertekening te voorkomen. Een goedkopere oplossing is om op een hoger punt te gaan staan. De ideale positie om je verticalen recht te hebben is door ter hoogte van het midden van onderwerp te staan. Dat kan bijvoorbeeld door een brug of een gebouw aan de overkant zijn.
Fotograferen van verderaf en met een telelens kan ook helpen. Dus als je voldoende ruimte om verder weg te staan.
Kan je niet hoger of verder weg, dan bestaat nog altijd de mogelijkheid bij de nabewerking. Kadreer je beeld dan ruim en laat voldoende ruimte boven- en onderaan de foto.

-4- Perspectief door brandpuntsafstand

Naast de plaatsing van het vlak van de sensor ten opzichte van het onderwerp kijkt perspectief ook naar de ruimtelijke relatie tussen diverse objecten in een foto. En hierbij speelt de brandpuntsafstand een belangrijke rol.
Het vluchtpunt ligt bij een groothoeklens verder bij een telelens. Als de vluchtlijnen langer zijn, staan de objecten verder uit elkaar. Een groothoeklens plaatst objecten verder uit elkaar dan ze in werkelijkheid zijn. Een (lichte) telelens doet het omgekeerde. Door hiervan gebruik te maken kun met eenzelfde onderwerp meerdere verhalen vertellen.

-5- Diepte door compositieregels

Behalve lijnperspectief, belangrijk bij architectuurfotografie, zijn er nog compositieregels die diepte aanbrengen in je foto’s. Hierna bespreek ik ze afzonderlijk, maar in de praktijk wordt veelal een combinatie ervan gebruikt.

Nuances van toon
De lichtste delen in een beeld hebben visueel meer gewicht dan donkere partijen. Door het lichte deel vooraan te plaatsen en tegen een donkere achtergrond, verkrijg je een gevoel van diepte.

Nuances van kleur
Heldere kleuren vangen meer aandacht dan doffe kleuren, lichte kleuren meer dan donkere. Ook hiermee kunnen we spelen om meer diepte in een foto te ver krijgen.
Daarbovenop: kleuren die in de kleurcirkel tegenover elkaar staan zijn complementaire kleuren, ze versterken elkaar en de warme kleur is altijd dominant tegenover zijn koude opponent.

Nuances tussen voor-, midden- en achterplan
Ook verschillende plannen geven een illusie van diepte. Een foto wordt als plat ervaren als alles op je foto veraf en op hetzelfde plan staat.

Nuances door scherptediepte
Een scherp object heeft een groter visueel gewicht dan een onscherp object. Iets dat in de verte ligt en niet duidelijk zichtbaar is, lijkt nog verder weg. Bij foto’s met onscherpe elementen wordt meer diepte ervaren dan bij een foto's waarop alles scherp is.

Conclusie

Door gebruik te maken van perspectief ontstaat krijgt een vlakke afbeelding een ruimtelijke indruk. Als je goed begrijpt hoe dat te doen, kun je perspectief creatief toepassen.

Vind je dit artikel waardevol of heb je vragen of andere ervaringen?  Je kan het mij laten weten door een reactie te plaatsen. Je email-adres is verplicht, maar het wordt niet getoond op de website. Ik reageer voor zover als mogelijk binnen de 24 uren.

plaats een reactie